Nadużywanie leków przeciwbólowych - skutki i objawy

Nadużywanie leków przeciwbólowych - skutki i objawy
Autor Idalia Krajewska
Idalia Krajewska31.08.2023 | 6 min.

Nadużywanie leków przeciwbólowych stało się w ostatnich latach poważnym problemem społecznym. Coraz więcej osób, zmagających się z bólem przewlekłym lub doraźnym, sięga po środki przeciwbólowe w nadmiernych ilościach, nie zdając sobie sprawy z potencjalnych, negatywnych konsekwencji. Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy, że przyjmowanie leków przeciwbólowych zgodnie z zaleceniami lekarza różni się od ich nadużywania. Nadużywanie leków przeciwbólowych polega na przyjmowaniu ich w zbyt dużych dawkach lub zbyt często, w celu radzenia sobie z bólem lub uzyskania euforyzującego działania, bez konsultacji z lekarzem. Może prowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego, a także negatywnie wpływać na zdrowie i funkcjonowanie organizmu.

Nadużywanie leków przeciwbólowych - definicja problemu

Nadużywanie leków przeciwbólowych polega na ich systematycznym, niekontrolowanym przyjmowaniu w dawkach większych niż zalecane lub przez dłuższy czas, bez wskazań medycznych i konsultacji z lekarzem. Może prowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego, a także doprowadzić do wielu negatywnych skutków zdrowotnych, takich jak uszkodzenie wątroby czy żołądka. Dotyczy to zarówno leków dostępnych na receptę (opioidy), jak i tych bez recepty (paracetamol, ibuprofen). Granica pomiędzy bezpiecznym stosowaniem a nadużywaniem bywa płynna, jednak przyjmowanie leków niezgodnie z zaleceniami lekarskimi zawsze niesie ryzyko.

Przyczyny sięgania po leki przeciwbólowe

Ból przewlekły

Osoby cierpiące na bóle przewlekłe, np. bóle kręgosłupa, stawów czy migreny, często sięgają po leki przeciwbólowe, by radzić sobie z dolegliwościami. W przypadku braku skuteczności standardowych dawek, zwiększają dawki we własnym zakresie, co z czasem prowadzi do tolerancji i uzależnienia.

Uzależnienie psychiczne i fizyczne

Leki przeciwbólowe, zwłaszcza opioidowe, mają działanie uzależniające. Regularne przyjmowanie prowadzi do uzależnienia fizycznego (abstynencja po odstawieniu) i psychicznego (przymus przyjmowania). Uzależnienie utrudnia zaprzestanie zażywania mimo negatywnych skutków.

Łatwy dostęp do leków

Niektóre leki przeciwbólowe są dostępne bez recepty (np. paracetamol, ibuprofen), co ułatwia niekontrolowane stosowanie w zbyt dużych ilościach. Również opioidy bywają nadmiernie przepisywane, co umożliwia gromadzenie ich nadmiernych zapasów.

Rodzaje nadużywanych leków przeciwbólowych

Paracetamol

Paracetamol jest powszechnie stosowanym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, dostępnym bez recepty. Przedawkowanie paracetamolu prowadzi jednak do uszkodzenia wątroby, a nawet niewydolności wątroby. Objawami są nudności, wymioty, zażółcenie skóry.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen czy diklofenak, są również dostępne bez recepty. Ich przewlekłe, nadmierne stosowanie może prowadzić do uszkodzeń przewodu pokarmowego, nerek oraz zaburzeń krzepnięcia.

Opioidy

Opioidy (morfina, kodeina, tramadol) są silnymi lekami przeciwbólowymi, dostępnymi na receptę. Ich nadużywanie szybko prowadzi do uzależnienia. Może powodować depresję oddechową, zaparcia, senność. Grozi przedawkowaniem i zgonem.

Negatywne skutki nadużywania leków przeciwbólowych

Nadużywanie leków przeciwbólowych - skutki i objawy

Uszkodzenia wątroby

Paracetamol oraz niektóre opioidy są toksyczne dla wątroby w większych dawkach. Ich nadużywanie może prowadzić do zapalenia lub niewydolności wątroby. Konieczne jest wówczas pilne leczenie szpitalne.

Niewydolność nerek

Długotrwałe przyjmowanie leków z grupy NLPZ obciąża nerki i zaburza ich funkcjonowanie. Może dojść do niewydolności nerek, obrzęków, nadciśnienia. Konieczna jest kontrola lekarska.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

NLPZ podrażniają śluzówkę przewodu pokarmowego, co przy dłuższym stosowaniu prowadzi do zapaleń, owrzodzeń, krwawień z przewodu pokarmowego. Mogą zaostrzać chorobę wrzodową.

Objawy wskazujące na uzależnienie

Zwiększanie dawek

Osoba uzależniona, by uzyskać analgetyczny lub psychoaktywny efekt leku, musi z czasem zwiększać jego dawki. Standardowe dawki przestają bowiem działać z powodu rozwinięcia tolerancji.

Objawy abstynencyjne

Nagłe odstawienie leku po okresie regularnego przyjmowania, prowadzi do wystąpienia objawów abstynencyjnych - zarówno psychicznych (niepokój, drażliwość, bezsenność), jak i somatycznych (poty, bóle mięśni, nudności). Świadczy to o uzależnieniu fizycznym.

Kontynuowanie przyjmowania pomimo szkodliwych skutków

Mimo wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych, osoba uzależniona psychicznie nie jest w stanie zaprzestać zażywania leku. Kontynuuje przyjmowanie nawet w obliczu problemów zdrowotnych i społecznych.

Leczenie uzależnienia i zapobieganie nawrotom

Programy psychoterapii uzależnień

Podstawą leczenia uzależnienia jest psychoterapia. Pomaga zrozumieć mechanizmy uzależnienia i nabyć umiejętności radzenia sobie z codziennym bólem bez leków. Stosuje się terapię indywidualną oraz grupową.

Farmakoterapia

Leki pomagają złagodzić objawy abstynencyjne i łagodnie odstawić nadużywany środek. Stosuje się np. metadon przy odstawianiu opioidów. Leczenie farmakologiczne wspomaga psychoterapię.

Grupy wsparcia

Bardzo pomocny jest kontakt z innymi osobami uzależnionymi, np. w ramach grup wsparcia lub stowarzyszeń. Pozwala to na wymianę doświadczeń i motywowanie do leczenia. Zmniejsza poczucie osamotnienia i stygmatyzacji.

Skuteczne leczenie uzależnienia od leków przeciwbólowych wymaga kompleksowego, interdyscyplinarnego podejścia - farmakoterapii, psychoterapii oraz wsparcia społecznego. Ważne jest też uświadamianie społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z nadużywaniem tych pozornie nieszkodliwych leków dostępnych bez recepty. Tylko holistyczne podejście daje szansę na trwałą zmianę nawyków i poprawę jakości życia osób uzależnionych.

Podsumowanie

Nadużywanie leków przeciwbólowych jest poważnym i narastającym problemem społecznym. Dotyczy zarówno leków na receptę, jak i tych dostępnych bez recepty. Regularne przyjmowanie dawek większych niż zalecane prowadzi do uzależnienia psychicznego i fizycznego. Ma też bardzo negatywne konsekwencje zdrowotne - uszkadza wątrobę, nerki, układ pokarmowy. Aby skutecznie leczyć to uzależnienie, niezbędne jest kompleksowe podejście - farmakoterapia, psychoterapia i wsparcie społeczne. Kluczowe jest też podnoszenie świadomości społecznej na temat zagrożeń płynących z nadmiernego, samodzielnego stosowania leków przeciwbólowych. Tylko w ten sposób można ograniczyć skalę tego problemu.

Najczęściej zadawane pytania

Bezpieczne jest przyjmowanie leków ściśle według zaleceń lekarza, w odpowiednich odstępach czasu i dawkach. Nadużywanie to samodzielne zwiększanie dawek i częstotliwości przyjmowania.

Główne objawy to: konieczność zwiększania dawek, występowanie objawów abstynencyjnych przy próbie odstawienia leku oraz brak kontroli nad ilością przyjmowanego środka.

Najsilniej uzależniają opioidy przeciwbólowe (morfina, kodeina, tramadol). Ale również paracetamol czy NLPZ mogą powodować uzależnienie.

Podstawą jest psychoterapia i farmakoterapia pod nadzorem lekarza. Wskazane jest też uczestnictwo w grupach wsparcia dla osób uzależnionych.

Należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarskich, nie zwiększać samodzielnie dawek. Unikać długotrwałego, regularnego przyjmowania silnych leków przeciwbólowych.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Stawianie Granic w Relacjach: Zrozumienie, Trudności i Skuteczne Strategie
  2. Alkoholik w rodzinie - jak chronić dzieci i siebie
  3. Amnezja alkoholowa ("palimpsesty") - na czym polega to zaburzenie pamięci
  4. Zespół abstynencyjny - wszystko co musisz wiedzieć
  5. Zapalenie trzustki - jak alkohol wpływa na występowanie choroby
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Idalia Krajewska
Idalia Krajewska

Cześć, jestem Idalia, a na tym blogu będziemy razem eksplorować świat uzależnień i drogi do zdrowia oraz wolności. Uzależnienia to temat, który dotyka wielu ludzi, bez względu na rodzaj uzależnienia. Na moim blogu znajdziesz artykuły, relacje, i porady dotyczące walki z nałogami oraz dążenia do zdrowego i satysfakcjonującego życia

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły